Achtergrond & Informatie

Project Zuivere Lucht

Hoemeetiklucht.eu werd ontwikkeld in het kader van het Europese Interreg project ‘Zuivere Lucht’. In dit project wordt een nieuwe techniek ontwikkeld om binnenlucht te zuiveren, en wordt die techniek getest in voorzieningen (kinderdagverblijven, scholen) in Antwerpen en Den Haag. Daarnaast stimuleert het project ook burgerwetenschap: hoemeetiklucht.eu is speciaal ontwikkeld voor eenieder die zelf de luchtwaliteit in zijn/haar buurt wil meten, en in Antwerpen en Den Haag meet men samen met burgers het effect op van experimentele lokale beleidsmaatregelen rond luchtkwaliteit.

 

Project Zuivere Lucht is gefinancierd binnen het Interreg V programma Vlaanderen-Nederland, het grensoverschrijdend samenwerkingsprogramma met financiële steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.

 

 

Voor vragen: contacteer ons op info@projectzuiverelucht.eu

Projectpartners

/node/12

Woordenlijst

A

Advieswaarde

is een waarde vooropgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie. Ze zijn veel strenger zijn dan de Europese grenswaarden omdat ze enkel bepaald worden op basis van gezondheidsstudies en dus geen rekening houden met haalbaarheid of economische belangen. Advieswaarden zijn niet wettelijk bindend.

/advieswaarde

B

Benedenwinds

windafwaarts, de kant waar de wind naartoe waait

/benedenwinds

D

Diffusie

een proces dat ontstaat uit de willekeurige beweging van deeltjes als gevolg van de kinetische energie die deze deeltjes bezitten. Bij verschillen in concentratie leidt diffusie tot een netto verplaatsing van deeltjes van plaatsen met een hoge concentratie naar plaatsen met een lage concentratie.

 

Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Diffusie

 

/diffusie

Drift

een kleine, continue verandering van de meetresultaten van eenzelfde toestel bij gelijkblijvende omstandigheden.

/drift

E

Elektrochemische sensor

bevatten een elektrolyt dat reageert met NO2. Zo ontstaat elektrische stroom. Die stroom geeft weer hoeveel NO2 de lucht bevat.

/elektrochemischesensor

Elektrolyt

een chemische verbinding die in een oplossing of in gesmolten toestand geheel of gedeeltelijk in ionen splitsen, waardoor de oplossing of vloeistof elektrische stroom kan geleiden.

/elektrolyt

Emissie

uitstoot van luchtverontreinigende stoffen

/emissie

G

Geleidingsvermogen(G)

 is een grootheid die aangeeft hoe goed een voorwerp stroom geleidt bij een bepaalde spanning. Het geleidingsvermogen is het omgekeerde van de weerstand (R). Een voorwerp met een groot geleidingsvermogen heeft net een kleine weerstand ­- en andersom.

/geleidingsvermogen

I

Interferentie

een meting die beïnvloed wordt door een andere variabele. Bv. een sensor die fijn stof en mistdruppeltjes niet goed van elkaar onderscheidt.

/interferentie

Inversie

Normaal daalt de temperatuur met de hoogte maar bij een inversie (temperatuuromkering) stijgt de temperatuur juist met de hoogte. Een warmere luchtlaag ligt als een deken over een koudere luchtlaag. Hierdoor worden vervuilende stoffen minder verdund en kan luchtvervuiling zich opstapelen.

/inversie

Iteratief

met stelselmatige herhaling

/iteratief

J

Juistheid

de mate van overeenstemming tussen de gemiddelde waarde van een reeks waarnemingen en de werkelijke waarde.

/juisheid

K

Kalibratie

ijking, het vergelijken van een systeem of apparaat met een standaard om de eigenschappen vast te stellen.

/kalibratie

Korstmos

een combinatie van een schimmel, alg en blauwwier (cyanobacterie) die zeer nauw samenleven. Korstmossen groeien zeer traag en komen bijna overal voor, ook aan de zuidpool. Je vindt ze op boomschors of op stenen en gebouwen.

/korstmos

M

Metaaloxide

een verbinding van een metaal met zuurstof, typische voorbeelden zijn ijzeroxide en alumiunoxide.

/metaaloxide

Micrometer (µm)

dit is een miljoenste deel van een meter, of een duizendste deel van een millimeter

/micrometer

Modelresultaten

gegevens die niet rechtstreeks gemeten zijn, maar volledig of deels bekomen zijn door computermodellen.

/modelresultaten

O

Ozon

ontstaat uit reacties van gassen zoals stikstofoxiden en vluchtige organische stoffen onder invloed van zonlicht. Het wordt dus niet rechtstreeks uitgestoten. Ozon (O3) heeft zeer sterke oxiderende eigenschappen die schadelijk zijn voor zowel mensen als planten.

/ozon

P

Polluent

vervuilende stof

/polluent

Precisie

de mate waarin een meting dezelfde resultaten oplevert bij gelijkaardige omstandigheden en met eenzelfde meettoestel of type meettoestel.

/precisie

Primaire polluent

vervuilende stof die rechtstreeks in de lucht terechtkomt, bijvoorbeeld door verbranding.

/primaire%20polluent

R

Referentiemonitor

de officiële monitoren die erkende netwerken gebruiken om de luchtkwaliteit te meten volgens Europese richtlijnen.

/referentiemonitor

Resistieve sensor

dit is een gassensor die een metaaloxide bevat. Als het metaaloxide in aanraking komt met de gassen in de lucht krijgt deze een ander geleidingsvermogen. Door deze verandering te meten kan je nagaan hoeveel gassen er zich in de lucht bevinden. 

/resistievesensor

Resuspensie

het opnieuw in de lucht brengen van neergevallen stofdeeltjes. Een typisch voorbeeld is het opwaaien van bodemstof door de luchtverplaatsing van voorbijrijdend verkeer.

/resuspensie

S

Secundaire polluent

vervuilende stof die ontstaat door onder meer chemische reacties in de lucht.

 

/secundaire%20polluent

Smog

komt oorspronkelijk van de woorden smoke en fog, of rook en mist. Tegenwoordig spreken we van smog als de lucht sterk verontreinigd is door minstens één van de volgende stoffen: ozon (O3), fijn stof (PM10), zwaveldioxide (SO2) en stikstofdioxide (NO2).
Zomersmog treedt op wanneer er op warme en zonnige dagen te veel ozon in de lucht hangt.
Wintersmog ontstaat als stoffen afkomstig van verkeer en industrie (fijn stof, roet, stikstofoxiden en zwaveloxiden) blijven hangen tijdens de winterperiode

/smog

Stabiliteit

de mate waarin een meting met een toestel gelijkaardige resultaten oplevert bij gelijkaardige omstandigheden op een later tijdstip.

/stabiliteit

Street canyon

smalle straat met hoge bebouwing. In deze straten worden uitlaatgassen slechter verdund en stapelt de luchtvervuiling zich op.

/streetcanyon

U

Uitschieter

Een uitschieter of outlier is een waarneming die opvallend ver van de andere resultaten verwijderd ligt. Deze uitschieter past niet bij de overige resultaten (data) en er is ook geen verklaring voor (bv. een vuuwerk kan zorgen voor plotse pieken van PM).  Grafieken afgeleid uit data met uitschieters kunnen een sterk vertekend beeld geven van de werkelijkheid. 

/uitschieter

Ultrafijn stof

De fijnste fractie van fijn stof (PM), die bestaat uit deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (um) diameter.

/ultrafijn%20stof

V

Verstrooiing

een proces waarbij de richting of energie van een deeltje verandert door een botsing met een ander deeltje of met een hele hoop andere deeltjes.

/verstrooiing
/node/13

Wat is dit?

Over hoemeetiklucht.eu

Is de lucht die ik inadem wel gezond? Je hebt het je vast al afgevraagd. Waarom dan geen eigen onderzoek op touw zetten? Burgerwetenschap, of citizen science, is eenvoudiger dan je denkt. Om je te helpen, ontwikkelden we deze handige toolkit in meerdere delen:

 

Via 'Start je eigen experiment' leer je zelf stap voor stap een eigen project op te bouwen. Wat wil je precies meten? Hoe meet je? Wat leren de resultaten je? Zo vergroot je de kans dat je tot betrouwbare resultaten komt.

Je hoeft niet het hele stappenplan te doorlopen.Het onderdeel  'Ontdek de meetmethoden' vormt de ideale encyclopedie om de verschillende vervuilende stoffen en bestaande meetmethoden te ontdekken.

Twijfel je nog over je plan van aanpak? Ga dan naar 'Voorbeeldexperimenten'. Je vindt er uitgewerkte beschrijvingen van experimenten.

Wil je graag deelnemen aan een bestaande meetcampagne rond luchtkwaliteit, of gewoon extra inspiratie opdoen? Check dan onze uitgebreide lijst met initiatieven uit Vlaanderen en Europa via 'Samen meten'.

 

Veel plezier in je ontdekkingstocht!

 

 

Heb je nog vragen? Contacteer ons op info@projectzuiverelucht.eu.

Wat is burgerwetenschap?
Wat is burgerwetenschap?

Citizen science, of burgerwetenschap, vormt een brug tussen de wetenschap en onze samenleving. Kortom: burgers, zonder specifieke opleiding, die hun steentje bijdragen aan bepaalde onderzoeksprojecten. Zij denken bijvoorbeeld mee na over mogelijke onderzoeksvragen en verzamelen en/of verwerken gegevens. Dat gebeurt vaak onder de begeleiding van wetenschappers, zodat het onderzoek correct verloopt.

Wat zijn de voordelen van burgerwetenschap?

Als burger krijg je antwoorden op je vragen doordat je zelf mee de doelstellingen formuleert en leert hoe je op een wetenschappelijke manier onderzoek voert. En wie weet forceert jouw bijdrage wel een belangrijke wetenschappelijke doorbraak!

Als wetenschapper krijg je toegang tot een groot netwerk met het potentieel om je een schat aan gegevens te bezorgen. Burgers kennen hun lokale situatie het best en kunnen die in detail beschrijven. Zo behaal je sneller en eenvoudiger je onderzoeksdoelen. Bovendien is het publiek op deze manier mee betrokken bij je project, waardoor je een groter draagvlak creëert.

Burgerwetenschap in Vlaanderen

Burgerwetenschap is een zeer recente ontwikkeling. Naast projecten rond luchtkwaliteit, die in ‘Samen meten’ gebundeld staan, verschijnen er steeds meer projecten waar burgers aan kunnen deelnemen. Je vindt er onder andere een aantal op de website van Iedereen Wetenschapper. Om de kwaliteit van projecten te garanderen, begonnen verschillende onderzoeksinstellingen en burgerinitiatieven zich recent te organiseren rond het thema burgerwetenschap. Ook de overheid ziet hier het belang van in en ondersteunt deze trend. Hoemeetiklucht.eu zal dan ook meegroeien met de evolutie van burgerwetenschap, en meer bepaald rond het thema luchtkwaliteit, in Vlaanderen en Europa.

Wetenschap en maatschappij

Burgers zijn steeds vaker nieuwsgierig naar hoe iets nu écht in elkaar steekt. In het geval van luchtkwaliteit zijn ze ook vaak bezorgd, en willen ze weten waar ze aan toe zijn. En hoe kan je nu zeker zijn of informatie objectief is? Juist ja, via wetenschappelijk onderzoek.

Aan wetenschap doen is het verwerven van kennis op een systematische, methodische en kritische manier. In de wetenschap worden resultaten pas als betrouwbaar aanzien als ze voldoende herhaalbaar zijn. Dit betekent dat, wanneer je eenzelfde experiment oneindig veel keer zou herhalen onder dezelfde omstandigheden, je steeds weer ongeveer hetzelfde resultaat zou uitkomen.

Als een bepaald experiment in 95 van de 100 keer gevallen eenzelfde uitkomst heeft, zal de kans groot zijn dat, wanneer je het voor een 101ste keer uitvoert, de uitkomst opnieuw hetzelfde zal zijn. Zo kan je wetten formuleren over hoe de wereld ineen zit, zoals de wet van de zwaartekracht er één is.

Als burgers iets willen doen aan de luchtkwaliteit in hun omgeving, moeten ze die luchtkwaliteit natuurlijk eerst kennen. Als ze er bezorgd over zijn, en ze willen dat het beleid iets aan die luchtkwaliteit doet, kunnen ze hun eis maar best kracht bijzetten met ‘bewijzen’. En dit kan alleen via de wetenschap.

Dankzij de steeds goedkoper wordende meettoestellen voor luchtkwaliteit, en de snellere kennisuitwisseling via het internet, kunnen steeds meer burgers zelf op onderzoek uit gaan. En dat doen ze ook. Dit is een positieve trend die onze algemene kennis vergroot, op voorwaarde dat het onderzoek dan ook correct verloopt. Hoemeetiklucht.eu wil daarbij helpen, als leidraad voor de moderne burgerwetenschapper.

Uit