Voorbeeldonderzoeken

Wil je graag zelf beginnen meten met een fijstof-sensor? Leuk idee! We helpen je graag op weg.  Onderaan vind je ook een presentatie met meer achtergrondinformatie over luchtkwaliteit en fijnstof (metingen).

Voordat je begint is het belangrijk om te weten dat het toestel is bedoeld voor gebruik op een vaste plaats in de buitenlucht met elektrische voeding (5 V micro-USB-let wel op dat alles waterdicht is!) en een permanent Wifi-netwerk:

• buitenlucht: je kunt aan de straatkant meten (bv. een vensterbank op de 1e verdieping), maar ook aan de achtergevel, op het terras, in de tuin, ...
• stroomvoorziening: de stroomdraad is plat; je kunt de draad dus waarschijnlijk zonder probleem binnen in een stopcontact steken en via een gesloten raam naar het toestel buiten laten gaan
• Wifi-netwerk: de metingen worden enkel geregistreerd als het toestel verbonden is met een vast ingesteld draadloos netwerk (2,4 Ghz).

Wil je graag zelf een workshop geven met meer achtergrondinformatie over luchtkwaliteit , de verschillen in meetmethodes en de aandachtspunten bij metingen, bekijk dan zeker onderstaande presentatie! Alsook het document over wat te doen als je PM-sensor  actief is, bijvoorbeeld hoe je de data op je smartphone kan zien… Lezen dus!

Daarna kan je beginnen nadenken over je proefopzet:

• Aangezien je de luchtkwaliteit nagaat op verschillende momenten in één dag, gebruik je best een actieve meetmethode. Door te kiezen voor een NO₂-sensor krijg je om de seconde, minuut ... een waarde. Omdat je tijdens een relatief korte periode meet kan je alleen toetsen aan de uurgrenswaarde voor NO₂ van 200 µg/m³.
• In de praktijk is het vaak interessanter om verschillende routes relatief te vergelijken om de minst schadelijke te vinden. Dan is de absolute waarde minder relevant voor je experiment. Je wil dan vooral weten waar je een grotere bijdrage van verkeer krijgt. Ook de precisie van je sensor doet er dan minder toe, omdat je maar met één sensor tegelijkertijd werkt. Het is wel zinvol om te weten of je sensor na één maand nog hetzelfde meet als aan het begin van de maand, anders kan je je trajecten moeilijk vergelijken.
• Je meet uiteraard op het moment dat je naar je werk fietst. Je doet dit best meerdere keren. Hou goed bij wanneer je precies vertrekt en aankomt. Tijdens de spits kunnen de waarden  hoger liggen. Als je de meting genoeg herhaalt, dan krijg je een beter zicht op het werkelijk gemiddelde zonder de eenmalige effecten van een regenbui, meer file dan normaal enz. Ook hier geldt, best zo veel en zo lang mogelijk meten om een correct beeld te krijgen.
• Zorg voor een vrije luchtdoorstroming rond de opening van je meettoestel.
• Je meet best op eigen lichaamshoogte, dat is representatief voor de lucht die je inademt. Je kan de sensor bevestigen op een rugzak, een fietsmandje vooraan op je fiets …  

Zorg ook voor een vrije luchtdoorstroming rond de opening van je meettoestel. En je meet het beste op dezelfde hoogte als officiële meetplaatsen. Om representatief te zijn, staat de standaardhoogte op 4 meter.

Daarna kan je beginnen nadenken over je proefopzet:

• Je kan gebruik maken van een NO₂-sensor en/of een NO₂-sampler. Met de NO₂-sensor kan je om de seconde, minuut … een waarde aflezen. Bij een NO₂-sampler krijg je één waarde aan het einde van een periode. Je verzamelt minder data waardoor de verwerkingstijd korter is en de gegevens interpreteren is gemakkelijker. Een NO₂-sampler werkt ook zonder stroom en is voor een relatief korte meetcampagne meestal goedkoper. Je kan de NO₂-sensor en NO₂-sampler ook naast elkaar hangen zodat je hun data kan vergelijken. Een bijkomend voordeel van een NO₂-sampler is dat ze doorgaans nauwkeuriger zijn dan de sensoren. Een nadeel is dat je geen informatie krijgt over de variaties binnen een dag. Met een sensor zou je bv. enkel naar de spitsuren kunnen kijken. Doordat het héél moeilijk is om met zekerheid een effect aan te wijzen, raden we hier zeker een meetmethode met een hoge nauwkeurigheid (juistheid) en precisie aan.
• Omdat het weer een groot effect heeft op de dagdagelijkse variaties meet je best zo lang mogelijk.
• Effecten van maatregelen zijn vaak moeilijk aan te tonen. Veel variabelen zorgen ervoor dat je een concentratieverschil niet zomaar aan de maatregelen kan toewijzen. Misschien was er in de omgeving toevallig ook minder verkeer? Of was er een langere periode meer of minder wind en dus meer of minder ventilatie?
• Zorg voor een vrije luchtdoorstroming rond de opening van je meettoestel.
• Je meet best op lichaamshoogte, dat is representatief voor de lucht die je inademt. Voer de meting dus best uit op de gemiddelde hoogte van leerlingen maar zorg dat ze beveiligd is tegen vandalisme. Je kan best op meerdere plaatsen meten, bv. aan de schoolpoort, op de speelplaats, klaslokaal aan de straatkant …

Daarna kan je beginnen nadenken over je proefopzet:

• De verschillende bronnen van fijnstof kunnen meer of minder aanwezig zijn in bepaalde seizoenen. Houtstook is vooral een probleem in de winter, hoewel sommige mensen ook in de zomer stoken.
• Je moet er ook rekening mee houden dat het weer een groot effect heeft op de dagdagelijkse schommelingen van de metingen. Bij hoge luchtvochtigheid gaat de sensor letterlijk de mist in doordat het vocht condenseert op de deeltjes waardoor deze groter lijken voor de detector. Hierdoor wordt de concentratie fijn stof in de lucht overschat. Dit soort effecten zie je eerder als langzame toenames in de PM-concentraties. Bij houtrook gaat het doorgaans om veel scherpere pieken (orde seconden, minuten) met vaak een wat grillig verloop.
• Zorg voor een vrije luchtdoorstroming rond de opening van je meettoestel.
• Je brengt waarschijnlijk weinig tijd door aan de voorkant van je huis. Daarom is een meting aan de achterzijde van je woning meestal het interessantst, eventueel kan je dit combineren met een meting in huis. Meet ook waar je ventileert.
• Bekijk zeker eens de presentatie- weergegeven bij het experiment “bouw je eigen PM-sensor”. Hier krijg je meer uitleg over luchtkwaliteit, fijn stof en de werking van een SDS-sensor.