Voor en nadelen van passieve samplers
Tips voor als je zelf aan de slag gaat!
- Voor een effect meting minstens 6 maanden vooraf en 6 maanden achteraf meten
- Per locatie is het raadzaam om 2 samplers (in duplo) op te hangen ( om achteraf de data correct te analyseren en een inschatting te maken van de precisie)
- Deze samplers moeten manueel en op vaste tijdstippen opgehaald/geplaatst worden
- Het transport van de bemonsterde samplers naar het labo moeten gekoeld gebeurden
- Best gelijktijdig ook samplers op hangen bij een VMM-meetstation in de buurt om te kalibreren.
Enkele samplers
Onderstaande tabel toont veelgebruikte samplers.
Veel bedrijven bieden complete meetsets aan. Daarin zijn alle materiaal, verzending en labo-analyse inbegrepen.
Een typisch 'Palmes buisje': passieve sampler gebruikt in het project CurieuzeNeuzen. TEA = Triethanolamine.
We noemen NO2-samplers passief omdat ze niet actief lucht aanzuigen om polluenten te meten. Een proefbuisje wordt aan de lucht blootgesteld. De vervuilde lucht verspreidt zich doorheen het buisje en wordt gevangen op een gaasje aan het einde van het buisje. Na een bepaalde periode wordt het buisje afgesloten en naar het labo gebracht om de concentratie polluenten op het gaasje te bepalen.
Passieve samplers zijn alleen geschikt om een gemiddelde NO2-concentratie over een langere periode te bepalen (een week tot een maand).
De metingen van passieve samplers zijn niet altijd even accuraat. Om hiervoor te corrigeren is kalibratie nodig door je data te vergelijken met officiële referentiemetingen. De relatie tussen metingen van een sampler en officiële metingen is afhankelijk van de omgevingsfactoren (en dus van het tijdstip van je meetperiode). Daarom adviseert de VMM om tijdens elke meetperiode gelijktijdig ook samplers te vergelijken met officiële metingen. om op die manier een kalibratievergelijking te bepalen.
Wat is stikstofdioxide?
Verbrand je iets op hoge temperatuur, dan ontstaat in eerste instantie NO, stikstofmonoxide. Een kleur-, reuk- en smaakloos gas, met een korte levensduur in de atmosfeer, dat weinig schadelijk is. NO reageert met zuurstof en ozon uit de lucht en wordt zo omgezet tot het schadelijke NO2. Dat gas blijft langer in de atmosfeer hangen en krijgt bij hoge concentraties een bruinrode kleur. Het mengsel van NO en NO2 is NOx, stikstofoxide.
Waar komt stikstofdioxide vandaan?
Al eens diep ingeademd tijdens de file? We raden het ook niet aan: het verkeer veroorzaakt ongeveer de helft van de totale NO2-uitstoot in Vlaanderen. Dieselwagens produceren trouwens heel wat meer NO2 dan benzinewagens. Meer informatie over de oorsprong van NO2 vind je op de website van de Vlaamse Milieumaatschappij.
Wat zijn de maximaal toegestane waarden?
NO2 is een prima indicator voor luchtverontreiniging door het verkeer. Daarom is het een interessante stof om te meten. Ook voor NO2 gelden er afspraken over concentraties die al dan niet oké zijn. Die verschillen naargelang de organisatie: zo is de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) strenger dan de Europese Unie (EU), toch wat piekwaarden van NO2 betreft. Een uurgemiddelde van NO2 mag voor de WGO nooit hoger zijn dan 200 µg/m3. De EU laat op datzelfde uurgemiddelde tot 18 overschrijdingen per jaar toe. Voor het algemene jaargemiddelde hanteren de EU en de WGO wel dezelfde grenswaarde van 40 ug/m3.
Meer informatie vind je op de website van de Vlaamse Milieumaatschappij.
In welke mate is stikstofdioxide schadelijk?
Zowel korte blootstelling aan een hoge concentratie als langdurige blootstelling aan een lage concentratie zijn slecht voor mens en natuur. Bij hoge concentraties heeft NO2 een onaangename geur en veroorzaakt het irritaties van de ogen, keel en neus. Daarnaast is het een uitlokker van astma-aanvallen.
Langdurige blootstelling aan hoge concentraties van NO2 wordt gekoppeld aan longschade, hart- en vaatziekten, kanker en dus ook vroegtijdige sterfte. Omdat NO2 en dieselroet vaak samen voorkomen, is het niet zo gemakkelijk om de gezondheidseffecten van de twee stoffen van elkaar te onderscheiden. Wetenschappers onderzoeken nog de link tussen blootstelling aan NO2, en de gezondheid. NO2 is soms ook indirect schadelijk voor de mens, omdat het een rol speelt in de vorming van ozon en fijn stof.
